CAVİT CAV (1905–1982)

Cavit Cav, Türk bisiklet tarihinin en önemli öncülerinden biridir. Türkiye'nin ilk millî bisikletçilerinden, ilk resmî Türkiye bisiklet şampiyonlarından, olimpiyatlarda yarışan ilk Türk bisikletçilerden ve Türkiye'nin ilk yerli bisiklet üreticisidir. Sporculuğunun yanı sıra öğretmen, usta ve girişimci kimliğiyle de Türkiye'de bisiklet sporunun ve bisiklet sanayisinin temellerini atan isimler arasında yer alır.

YAŞAMI

Cavit Cav, 27 Ağustos 1905'te Selanik'te doğdu. Balkan Savaşları'nın ardından ailesiyle birlikte önce İzmir'e, ardından Manisa'ya ve son olarak İstanbul'a göç etti. Çocuk yaşlarda pazarda çalışarak kazandığı parayla arkadaşlarıyla ortak bir bisiklet satın aldı. Bisikletini kiralayarak gelir elde etti, bozulan parçalarını tamir ederek mekanik bilgisini geliştirdi. Bu yıllar, ileride hem başarılı bir sporcu hem de üretici olmasının temelini oluşturdu.

1920 yılında Sultanahmet Sanat Mektebi'ne girdi. Mezuniyetinin ardından Tophane Askerî Sanat Mektebi'nde öğretmen olarak çalışırken bir yandan da bisiklet kiralama ve tamir işiyle uğraşmayı sürdürdü. Teknik becerisi ile sportif yeteneği bu dönemde birlikte gelişti.

SPORCULUK KARİYERİ

1924 yılında Taksim'deki yarışları izlerken aniden olimpiyat seçmelerine katıldı. Gösterdiği performans sayesinde Paris Olimpiyatları kadrosuna seçildi. Ancak Paris'e gitmesine rağmen kullandığı bisiklet uluslararası teknik standartlara uygun bulunmadığı için yarışlara kabul edilmedi. Bu olay, Türk bisikletinin uluslararası standartlarla tanışmasında önemli bir dönüm noktası oldu.

Aynı yıl düzenlenen ilk resmî İstanbul ve Türkiye Bisiklet Şampiyonalarında hem sürat hem de dayanıklılık kategorilerinde şampiyon olarak adını Türk spor tarihine yazdırdı. 1932 yılına kadar Türkiye'nin en başarılı bisikletçisi olmayı sürdürdü. Ayrıca 1925'ten itibaren düzenlenen İstanbul–Konya maratonlarını da kazandı.

1927 yılında Bulgaristan ile yapılan yarışlarda millî formayı giydi.

1928 Amsterdam Olimpiyat Oyunları'nda kardeşi Galip Cav ile birlikte Türkiye'yi temsil etti. 1000 metre zamana karşı yarışında 16. oldu. 4.000 metre takım takip yarışında ise Türk takımı dokuzuncu sırada yer aldı. Böylece Türk bisikleti olimpiyat pistinde ilk kez resmî olarak yarışmış oldu.

CAV BİSİKLET FABRİKASI

Sporculuk kariyerinin ardından bilgisini üretime aktaran Cavit Cav, 1933 yılında Ankara'da CAV Bisiklet Fabrikasını kurdu. Burada Türkiye'nin ilk yerli bisikletlerinden olan CAV marka bisikletleri üretmeye başladı.

Bisiklet üretiminin yanı sıra çocuk bisikletleri, çocuk arabaları, tekerlekli sandalyeler ve çeşitli tekerlekli araçlar geliştirdi. İki tekerlekliye dönüşebilen üç tekerlekli bisiklet tasarımı da bu dönemin dikkat çekici çalışmalarından biridir.

Cavit Cav yalnızca başarılı bir sporcu değil, aynı zamanda Türkiye'de bisiklet üretiminin öncülerinden biri olarak kabul edilir.

EĞİTMENLİĞİ VE BİLİME KATKISI

Cavit Cav yaşamı boyunca çok sayıda sporcu ve usta yetiştirdi. Teknik bilgisini paylaşmayı görev edinen Cav, öğretmenlik mesleğini de uzun yıllar sürdürdü.

Hayatının son döneminde bedenini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı'na bağışladı. Böylece ölümünden sonra da tıp eğitimine katkı sağlamaya devam etti. Türkiye'de bu yönüyle örnek gösterilen isimlerden biridir.

TÜRK BİSİKLET TARİHİNDEKİ YERİ

Cavit Cav'ın önemi yalnızca kazandığı yarışlardan kaynaklanmaz. Türk bisiklet tarihinde üç farklı alanda öncü olmuştur:

Başarılı bir sporcu olarak Türkiye'nin ilk şampiyonlarından biri olmuştur.

Olimpiyatlarda yarışan ilk Türk bisikletçiler arasında yer almıştır.

Türkiye'nin ilk yerli bisiklet üretimini gerçekleştiren girişimcilerden biri olmuştur.

Bu nedenle Cavit Cav, Türk bisiklet tarihinin kurucu isimlerinden biri olarak kabul edilir.

ZAMAN ÇİZELGESİ

BAŞLICA BAŞARILARI

• Türkiye'nin ilk millî bisikletçilerinden biridir.
• İlk resmî Türkiye bisiklet şampiyonları arasında yer alır.
• Olimpiyatlarda yarışan ilk Türk bisikletçilerden biridir.
• 1928 Amsterdam Olimpiyat Oyunları'nda Türkiye'yi temsil etmiştir.
• Türkiye'nin ilk yerli bisiklet markalarından CAV'ı üretmiştir.
• İlk yerli çocuk arabası ve tekerlekli sandalye üreticileri arasında gösterilmektedir.
• Öğretmen, usta ve girişimci kimliğiyle Türk bisiklet kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. 

İLGİNÇ BİLGİLER

"Cav" soyadı, bir yarış sırasında seyircilerin kendisine "Cav!" diye seslenmesiyle lakabı hâline gelmiş, Soyadı Kanunu'ndan sonra resmî soyadı olmuştur.

Kardeşi Galip Cav da millî bisikletçi ve 1928 Olimpiyatları sporcusudur.

Hayatının son isteği doğrultusunda bedenini tıp eğitimine bağışlamıştır.

Ayrıca İzleyin

Sunay Akın – Cavit Cav'ın Hikâyesi

KAYNAKÇA

Cavit Cav biyografisi. Vikipedi

Cavit Cav – Olympian cyclist. Vikipedi

Demirci, M. & Şahinoğlu, S. A Body Dedicated to Anatomy: Cavit Cav. Açık Erişim Dergileri Dizini