JANT AKORT İŞLEMİNİN AMAÇLARI VE TEKNİK TEORİSİ
Öncelikle belirtmeliyiz ki bu yazı 'nasıl yapılır' yazısı değildir. Bu sebeple aşama aşama jantın nasıl akort edildiğini değil akort işleminin amaçlarını ve teknik teorisini siz değerli kullanıcılarımıza açıklamaya çalışacağız.
Akort İşleminin Amaçları
Akort işleminin dört temel amacı olmalıdır:
- Tel tansiyonlarının varsa jant manueline göre uygun aralıkta olması
- Jantın uzun ömürlü olması için tel tansiyonlarının verimli bir dağılımı olması
- Jantın düzgün dönmesi
- Jant çemberinin, göbek sistemini(yani kadroyu) merkezlemesi
Bu kavramlar birbirleriyle çatışma halinde olan kavramlar değil birbirlerini besleyen kavramlardır. Dolayısıyla akort işleminde bu kavramları eşit ölçüde önemseyerek hareket etmeliyiz. Şimdi bu dört kavramı anlatım verimi en yüksek olacak sırayla inceleyelim.
Tel Tansiyonları
Tel tansiyonlarını ölçebilmemiz için öncelikle jant telleri için geliştirilmiş bir gerginlik ölçere ihtiyacımız var. Biz atölyemizde SuperB markasına ait gerginlik ölçeri kullanıyoruz.
Öncelikle belirtmeliyiz ki bu yazı 'nasıl yapılır' yazısı değildir. Bu sebeple aşama aşama jantın nasıl akort edildiğini değil akort işleminin amaçlarını ve teknik teorisini siz değerli kullanıcılarımıza açıklamaya çalışacağız.
Uygulama Kullanımı
Kullandığımız gerginlik ölçerin çizelgesi Park Tool markasına ait gerginlik ölçerin çizelgesiyle aynı olduğu için biz Park Tool markasının geliştirdiği ''Wheel Tension App'' uygulamasını kullanabiliyoruz ve tutarlı sonuçlar alıyoruz.
Görselwww.bike24.comadresinden alınmıştır.
Çizelgenin üzerindeki ölçüler ise üzerinde çalıştığımız telin biçimine, kalınlığına ve materyaline göre bir kgf(kilogram kuvvet) değerine denk düşüyor. Ekipman üretimi konusunda çoğu marka önde gelen diğer markaları tasarım konusunda tabiri caizse taklit ettiği için burada markadan ziyade çizelgenin önemi ortaya çıkıyor.
Ek Açıklama: Bu iki gerginlik ölçerin manuellerini karşılaştırdığımızda Park Tool'un tanımlamak için verdiği tel seçeneklerinin, SuperB tarafından sanki bir patent ihlali yapmamak için bilinçli olarak verilmediğini görüyoruz. İki manuel, aynı tellerin alet üzerindeki aynı ölçüsü için farklı değerler tanımlasaydı bu, iki alet tasarımının kesinlikle farklı olduğunu gösterirdi fakat SuperB manueli Park manuelinin adeta ikinci sayfası gibi. Biz bunu SuperB manuelinde tanımlanmayan teller için nereye başvurmamız gerektiğiyle ilgili net bir ipucu olarak görüyoruz.
Wheel Tension App uygulamasının en önemli artısı, tel tansiyonlarının varsa jant manueline göre istenilen kgf veya N(Newton) aralığında olup olmadığını ve bir tel tansiyonunun, ait olduğu tel grubunun dağılımının ortalamasından ne kadar uzakta olduğunu(varyans) göstermesidir. Varyans değerimiz yüzde 20 veya daha az ise bu durumu ihmal edilebilir olarak görürüz.
Yukarıdaki grafik varyans değeri yüzde 20'yi geçmeyen tel tansiyonlarına sahip bir janta ait. Görsel bize kusursuz bir görünüm vermeyebilir fakat bu, geri kalan her şey istenilen gibiyse kullanılabilir bir janttır.
Jantın Düzgün Dönmesi
Bir diğer amacımız ise jantın sürüş güvenliği ve (jant fren sistemlerinde)frenaj verimliliği açısından düzgün dönmesi olmalıdır. Yanal(lateral) sapmalar 2 mm'ye kadar, dikey(radyal) sapmalar ise 1 mm'ye kadar ihmal edilebilirdir.
Jant Çemberinin Göbek Sistemini Merkezlemesi
Jant çemberinin merkezde olup olmadığını kontrol edebilmemiz için bir tekerlek merkezleme aletine ihtiyacımız var. Biz atölyemizde Icetoolz markasına ait bir tekerlek merkezleme aleti kullanıyoruz.
Yukarıda bahsettiğimiz 2 mm'yi geçmeyen yanal ve 1 mm'yi geçmeyen dikey sapmaları ihmal edilebilir olarak görebilmemiz için jant çemberi göbek sistemini tam olarak merkezlemelidir ya da merkeze çok yakın olmalıdır(sapma sınırımız burada 0.5 mm).
Not: Yazıdaki anlatım sırası, bir akort işleminin mutlak sırası değildir. İşlemlerin sırası, çalışan kişinin tecrübe seviyesine, jantın mevcut durumuna ve jantın bakım geçmişinin bilinip bilinmemesine göre değişiklik gösterebilir.
Okuduğunuz için teşekkür ederiz.
*Bu yazı Sentez Bisiklet Atölyesi'nden alınmıştır.